Hoofdlijnen financiële gevolgen

In de begroting 2027 - 2030 zitten opnieuw veel ontwikkelingen. Naast de autonome ontwikkelingen, komt dit met name door de kwetsbare financiële positie van de gemeente, waardoor we genoodzaakt zijn om diverse (financieel-technische) aanpassingen door te voeren. Dankzij alle aanpassingen zijn we in staat om de begroting in ieder geval structureel sluitend maken. 

Hieronder volgt een overzicht van de ontwikkelingen zoals ze in het overzicht hierboven ('Aanpassingen in begroting 2027') worden genoemd.

Structurele gevolgen 2e tussenrapportage 2026
In tegenstelling tot voorgaande jaren, hebben we in deze begroting de structurele gevolgen uit de 2e tussenrapportage van het voorgaande jaar meegenomen. De reden hiervoor is tweeledig; enerzijds is dit gedaan om het beeld zo compleet mogelijk te maken, en anderzijds omdat de structurele effecten dusdanig zijn, dat ze betrokken dienen te worden in de totstandkoming van het structureel saldo van de nieuwe begroting.

Mutaties kapitaallasten 2027-2030
Elk jaar worden de kapitaallasten opnieuw berekend, waarbij ook de nieuw aangenomen kredieten worden meegenomen. Afhankelijk van de hoogte van de geplande investeringen en de omslagrente, leidt dit jaarlijks tot een voor- of nadeel. Vanwege het doorschuiven van diverse grote investeringen, zullen de kapitaallasten pas op een later moment starten. Dit levert in de eerste jaren een aanzienlijk voordeel op.

Mutaties personeelsbegroting 2027-2030
Om de nieuwe personeelsbegroting te kunnen verwerken, hebben we eerst de 'oude' versie van 2026 geheel teruggedraaid tot € 0,00, en vervolgens de nieuwe begroting opgenomen. Ondanks dat we in 2027 ongeveer 3,5 fte meer in vaste dienst verwachten te hebben ten opzichte van 2026, zijn de lasten toch gedaald. Dit komt door het vrijvallen van een gereserveerd budget voor de uitbesteding van de afdeling VTH. Er is besloten dit toch 'in house' te houden en niet meer uit te besteden. De bijbehorende formatie is verwerkt in de nieuwe personeelsbegroting.
De effecten van de huidige cao, lopend t/m 31-3-2027, zitten in de nieuwe personeelsbegroting verwerkt. Vanaf 1-4-2027 wordt gerekend met de indexering zoals die in de meicirculaire 2026 staat. Het verschil in lasten tussen de vorige en de nieuwe versie neemt in 2030 af, omdat dit de nieuwe jaarschijf is in deze begroting, waardoor de financiële effecten volledig worden meegenomen. Dit was bij de begroting van vorig jaar niet het geval.

Bijstellen budgetten naar aanleiding van taakveldanalyse
In het voorjaar van 2026 heeft de provincie, in samenwerking met de ambtelijke organisatie, een taakveldanalyse uitgevoerd. Hierbij wordt Albrandswaard op taakveldniveau met een aantal referentiegemeenten vergeleken. Uit de analyse zijn diverse voor- en nadelen t.o.v. de referentiegemeenten gekomen. Als gevolg hiervan zijn, in combinatie met eigen gegevens uit de vorige jaren, diverse budgetten bijgesteld.   

Bijstellen budgetten WMO
In de WMO merken we dat met name in de huishoudelijke hulp meer budget nodig is om de autonome groei en de indexaties van tarieven te kunnen bekostigen. Daarnaast heeft het Rijk de invoering van de inkomensafhankelijke bijdrage met (minimaal) een jaar uitgesteld tot 1 januari 2028, en is van de ingeboekte ombuiging van de wasservice ongeveer 40% niet gerealiseerd. 

Bijstellen baten afval en riool richting volledige kostendekkendheid
In de Voorjaarsnota is (opnieuw) bepaald dat de tarieven van afval en riool volledig kostendekkend dienen te zijn. In de voorgaande jaren was dat niet het geval. In deze begroting is een grote stap gezet naar volledige kostendekkendheid. 

Mutaties stelposten
In de Voorjaarsnota is een voorschot genomen op de te verwachten voordelen, horende bij de nieuwe personeelsbegroting en de nieuwe reeks van de afschrijvingslasten als gevolg van het uitstellen van diverse grote investeringen. Nu de nieuwe personeelsbegroting en de kapitaallasten functioneel zijn verwerkt, draaien we de eerder opgenomen voordelen weer terug. Daarnaast is het restant van de 'stelpost nieuw beleid' vrijgevallen, omdat alle investeringen uit deze stelpost zijn verwerkt. Verder hebben we het deel van de stelpost wat niet nodig was voor het bekostigen van het subsidieplafond, eveneens vrij laten vallen. Tot slot hebben we een nieuwe stelpost opgenomen voor de doorbelasting van interne uren naar investeringen en grondexploitaties. 

Nieuwe prognose rentelasten inclusief schatkistbankieren
Als gevolg van de nieuwe investeringsplanning, is het de verwachting dat er de komende jaren minder kapitaal geleend hoeft te worden, dan eerder verwacht. Dit leidt tot een voordelige bijstelling van de te verwachten rentelasten. Daarnaast wordt eind 2026 een grote bijdrage (ca. € 17 mio) verwacht vanuit het Rijk voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). Deze regling is bedoeld om gemeenten te ondersteunen in het versnellen van de woningbouw. Deze gelden zorgen er eveneens voor dat er minder geleend hoeft te worden. 

Aanpassingen in reservemutaties
De gemeente kent diverse reserves waar jaarlijks uit wordt onttrokken en/of gestort. Bij de vaststelling van de Voorjaarsnota 2027 is besloten om te stoppen met de verdere ontwikkeling van de flexwoningen. Met dit besluit wordt ook het financiële deel gestopt. Als gevolg hiervan is de begrote jaarlijkse onttrekking uit de reserve Migratie & Wonen teruggedraaid. Dit heeft een negatief effect op de exploitatie. Daarnaast wordt er niet meer gestort in de reserve Sociaal Deelfonds, wat een klein positief effect op de exploitatie heeft. Tot slot wordt er vanaf 2029 jaarlijks een bedrag onttrokken uit de reserve De Omloop, als dekking voor de structurele lasten. Dit geeft ook een positief effect op de exploitatie. 

Mutaties nieuwe VPB-prognose
Als gevolg van het bijstellen van het MPO, waarin de vooruitzichten van de grondexploitaties Schutskooiwijk en De Omloop zijn vernieuwd, is ook de bijbehorende VPB-last vernieuwd. Dit levert met name in 2030 een aanzienlijk voordeel op, omdat voor dat jaar oorspronkelijk werd uitgegaan van een grote VPB-last. 

Diverse mutaties
Zoals elk jaar, hebben we nu ook in deze begroting diverse mutaties samengevoegd in één wijziging. Per saldo zorgen deze mutaties voor een voordelig effect van € 206.400 in 2027, aflopend tot een nadeel van € 11.100 in 2030. De belangrijkste onderdelen uit deze wijziging zijn de opgenomen lasten voor de NV BAR Afval (zodat we hun begroting blijven volgen), de aansluiting op het nieuwe subsidieplafond en de te ontvangen DUVO-middelen (Decentralisatie Uitkering Vrouwenopvang) en VT-middelen (Veilig Thuis) vanuit de gemeente Rotterdam.

In de meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek, de koppeling van het accres aan het gemiddelde van het bruto binnenlands product over de laatste acht jaar, vervroegd ingegaan. In plaats van in 2027, heeft het Rijk de nieuwe systematiek al in 2024 in laten gaan. Dit leidt tot lagere ontvangsten vanuit het loon-prijsaccres voor alle jaren, omdat de indexatiepercentages lager zijn in de nieuwe methodiek.

In 2027 zijn er middelen toegevoegd aan het gemeentefonds vanwege het uitstellen van de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo van 2027 naar 2028, en voor de continuering van het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid (de voormalige CDOKE-regeling die is overgeheveld naar het gemeentefonds). De verdeling van deze middelen voor de periode vanaf 2028 is nog niet definitief vastgesteld. Vanwege deze ontwikkelingen is het effect van de meicirculaire het grootst in 2027.
Vanaf 2028 zien we jaarlijks een neerwaartse bijstelling van de effecten van de algemene uitkering op de begroting. Dit komt met name door de herverdeling van de integratie-uitkering Participatie, die voor onze gemeente nadelig uitpakt, en door de neerwaartse bijstelling van de stelpost BCF, als gevolg van een lagere afrekening over 2025.
Vanaf 2029 heeft het kabinet besloten om huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de WMO af te schaffen. Aangezien gemeenten hierdoor naar verwachting minder uitgaven zullen hebben, wordt vanaf dat jaar jaarlijks € 1,4 miljard uit het gemeentefonds gehaald. Deze uitname wordt deels gedempt door een vangnetregeling voor inwoners die niet zelf in huishoudelijke hulp kunnen voorzien. Omdat de precieze uitwerking van deze maatregelen nog niet bekend is, wordt het gemeenten toegestaan om het 'netto-effect' van deze bezuiniging te neutraliseren middels een stelpost 'afschaffing huishoudelijke hulp'.

De totale effecten van alle mutaties vanuit de meicirculaire 2026, zoals die zijn verwerkt in de begroting 2027, worden hieronder weergegeven.

De door de raad vastgestelde begroting 2027 dient vóór 15 november 2026 aan de provincie te worden toegestuurd ter goedkeuring. De provincie toetst of de gemeentebegroting voldoet aan de gestelde wettelijke vereisten en provinciale regelgeving. De minste vorm van provinciaal toezicht is repressief toezicht. Dit betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Daarbij is leidend dat de structurele lasten gedekt moeten zijn door structurele baten (zgn. 'materieel begrotingsevenwicht'). Om in beeld te brengen of de begroting materieel in evenwicht is, moet het begrotingssaldo gecorrigeerd worden met het saldo van incidentele baten en lasten. Wat het effect daarvan is voor gemeente Albrandswaard, is opgenomen in onderstaande tabel.