Niet in voorgaande programma's verantwoorde baten en lasten

Met ingang van het begrotingsjaar 2017 is het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (het BBV) gewijzigd. Een van de wijziging betreft het verantwoorden van algemene baten en lasten in de begroting en jaarrekening.

Baten en lasten die direct verbandhouden met activiteiten die gericht zijn op de externe klant, worden verantwoord in de programma’s. Dus alleen de baten en lasten die betrekking hebben op het primaire proces worden in de programma’s opgenomen. Baten en lasten die hier niet onder vallen, worden buiten de programma’s gehouden. Het gaat hierbij om overheadkosten, algemene dekkingsmiddelen, Vennootschapsbelasting en onvoorzien.

Zo komt er meer inzicht in de omvang van de baten en lasten van het primaire proces in het algemeen en de overhead in het bijzonder.

Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen relatie hebben met een bepaalde activiteit.
Onder de algemene dekkingsmiddelen vallen de taakvelden 0.5 Treasury, 0.61 OZB woningen, 0.62 OZB niet-woningen, 0.64 Belasting overig en 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds.

Taakveld 0.5 Treasury
FCL 691100 Financiering € 50.699 voordelig
De ontvangen rente op de schatkistrekening wordt per dag berekend op basis van het saldo en de op dat moment geldende dagrente. Dit maakt het lastig om vooraf een inschatting te maken van de te ontvangen rente. Voor 2025 hebben we aanzienlijk meer rente ontvangen dan vooraf verwacht, waardoor we op deze grootboekrekening een positief resultaat hebben behaald van ruim € 50.000.

FCL 691101 Rentetoerekening vanuit activa € 58.671 nadelig
Vooral door onderuitputting bij de investeringen in 2025 (met name vanwege het doorschuiven van investeringskredieten) is er minder rente aan activa doorberekend, dan aanvankelijk begroot. Ook de omslagrente is iets lager uitgevallen. Dit veroorzaakt op deze post een nadeel, maar daar staan, in totaal, dezelfde voordelen tegenover op de diverse taakvelden waar de rente aan toe is gerekend.

Taakveld 0.62 OZB niet-woningen
FCL 693350 OZB Niet Woningen € 217.895 voordelig
In 2025 blijkt de totale, definitieve WOZ-waarde van de niet-woningen hoger dan waarmee bij het opstellen van de ramingen rekening is gehouden. Zelfs na een tussentijdse ophoging van de raming (+ € 100.000), heeft de hogere WOZ-waarde per saldo geleid tot een incidenteel hogere opbrengst uit de onroerendezaakbelasting voor niet-woningen, van ca. € 218.000.

Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds
FCL 692100 Algemene uitkering € 1.664.138 voordelig
Het voordeel wordt grotendeels verklaard door de uitkomsten van de september- en decembercirculaire 2025, die niet meer in de begroting 2025 konden worden verwerkt (totaal effect van € 1.744.880). Dit is toegelicht in de raadsinformatiebrieven van 7 oktober 2025 en 17 januari 2026.
Daarnaast hebben verrekeningen plaatsgevonden over 2023 (€ 120.520) en 2024 (€ -201.270).

Taakveld 0.8 Overige baten en lasten
FCL 507200 Hulpkostenplaats personele benodigdheden € 236.938 nadelig
Op deze kostenplaats is een stelpost begroot voor de doorbelasting van personeelskosten aan projecten. Op deze stelpost wordt de realisatie echter niet geboekt; dat gebeurt op de kostenplaats van de betreffende afdeling. Hierdoor ontstaat een verschil tussen begroting en realisatie van € 132.200. Daarnaast is een deel van de eindheffing van de WKR-regeling hier geboekt (€ 30.189), die niet begroot was. Ook de mutatie in de voorziening verlofsparen (ca. € 87.500) is op deze kostenplaats geboekt.

Overheadkosten zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (BBV artikel 1 lid 2). In de notitie Overhead van de commissie BBV is aangegeven welke baten en lasten verantwoord worden onder overheadkosten.
In het kort komt het erop neer dat de volgende uitgangspunten gehanteerd kunnen worden.
- Directe kosten worden zoveel mogelijk direct toerekenen aan de desbetreffende taakvelden en programma’s.
- Ondersteunende taken zijn niet direct dienstbaar aan de externe klant of het externe product en behoren daarom tot de overhead.
- Sturende taken vervult door hiërarchische leidinggevende behoren tot de overhead.
- De positionering van een functie binnen de organisatie heeft geen invloed op de beoordeling of er sprake is van overhead.

De baten en lasten voor overhead zijn verantwoord op het taakveld 0.4 Overhead.

Taakveld 0.4 Overhead
FCL 600200 Bestuursondersteuning € 37.892 nadelig
De overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door uitbesteed werk voor de ondersteuning in de afhandeling van WOO-verzoeken (ca. € 46.000).

FCL 600240 Juridische zaken € 36.026 nadelig
De totale overschrijding van de lasten worden met name veroorzaakt door de toegenomen advieskosten. Ondanks een bijraming in de eerste tussenrapportage is hier nog steeds ca. € 20.000 meer aan uitgegeven. Vanwege het ontbreken van personeel voor de behandeling van bezwaar en beroep betreffende het omgevingsrecht, zijn we genoodzaakt geweest om externe rechtsbijstand in te roepen. Dit betreffen voornamelijk kosten, gemaakt door advocaten, om juridische geschillen te behandelen. 

FCL 600530 Overhead vanuit DBP € 77.379 nadelig
Vanuit de DBP zijn er meer overheadkosten doorbelast dan vooraf verwacht. Hier staat tegenover dat de bijdrage aan de DBP-uren in programma 1 lager is uitgevallen dan begroot.

FCL 600563 Doorbelasting Huis van Albrandswaard € 45.083 nadelig
Vanuit het Huis van Albrandswaard zijn meer kosten doorbelast naar overhead, omdat er meer kosten zijn gemaakt ten behoeve van het Huis, dan vooraf verwacht. Dit komt met name door de forse overschrijding van de energiekosten en de onderhoudskosten. Ook de kosten van de doorbelasting van het Huis in programma 1 zijn hierdoor hoger uitgevallen dan begroot.

Door de inwerkingtreding van de Wet modernisering Vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen zijn gemeenten met ingang van 1 januari 2016 Vpb-plichtig over hun (winstgevende) ondernemersactiviteiten. Doel van deze wet is het scheppen van een gelijk speelveld tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen.
Omdat de Belastingdienst de gemeente in zijn geheel aanslaat voor de Vpb-heffing en deze heffing niet per overheidsonderneming uitsplitst, wordt de eventueel af te dragen Vpb-heffing van alle ondernemingsactiviteiten opgenomen als één bedrag in het programmaplan en het overzicht van baten en lasten. Het is niet nodig om per programma waarin ondernemingsactiviteiten zijn opgenomen een naar rato-deelbedrag Vpb-heffing te ramen.

De Vpb is verantwoord onder het taakveld 0.9.

Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting
In 2025 zijn er geen verschillen groter dan € 25.000.

In de begroting is een bedrag opgenomen voor onvoorziene lasten. Er is sprake van onvoorziene lasten wanneer deze onvoorzienbaar, onontkoombaar en onvermijdbaar zijn. Deze post is niet bedoeld om overschrijdingen op bestaande budgetten te dekken.

Taakveld 0.8 Overige baten en lasten
FCL 692200 Onvoorzien € 75.000 voordelig
In 2025 is geen gebruik gemaakt van de post onvoorzien.